Tiết khí là cách người xưa chia một năm thành 24 phần dựa trên vị trí của Mặt Trời trên đường hoàng đạo. Mỗi khi Mặt Trời đi thêm 15 độ kinh độ hoàng đạo, một tiết khí mới bắt đầu. Vì gắn với chuyển động biểu kiến của Mặt Trời, tiết khí phản ánh khá chính xác sự thay đổi của thời tiết, nhiệt độ và mùa vụ, khác với tháng âm lịch tính theo Mặt Trăng.
Trang 24 tiết khí của Lịch Âm 365 tính sẵn ngày giờ bắt đầu chính xác của từng tiết trong năm theo múi giờ Việt Nam, cho biết tiết khí đang diễn ra hôm nay và giải thích ý nghĩa của từng tiết, giúp bạn hiểu thêm nhịp tự nhiên của năm.
Tính năng của trang
- Lịch tiết khí cả năm với ngày và giờ bắt đầu theo giờ Việt Nam (GMT+7).
- Tiết khí hiện tại và tiết kế tiếp hiển thị ngay đầu trang, kèm thời gian còn lại tới tiết tiếp theo.
- Ý nghĩa tên gọi và đặc điểm khí hậu, nông lịch của từng tiết.
- Xem các năm khác (từ 1950 đến 2100) bằng nút chuyển năm trước, năm sau.
Cách sử dụng
- Mở trang để xem ngay tiết khí đang diễn ra và lịch tiết khí của năm hiện tại.
- Kéo xuống bảng lịch tiết khí để xem ngày giờ bắt đầu của cả 24 tiết.
- Muốn tra năm khác, bấm nút “Năm trước” hoặc “Năm sau” phía trên bảng.
- Bấm vào ngày để mở trang lịch ngày tương ứng, xem âm lịch, can chi và giờ hoàng đạo.
Danh sách 24 tiết khí theo bốn mùa
Mùa xuân
Lập xuân (bắt đầu mùa xuân, khoảng 4/2), Vũ thủy (mưa ẩm), Kinh trập (sâu nở), Xuân phân (giữa xuân, ngày và đêm dài bằng nhau), Thanh minh (trời trong sáng, dịp tảo mộ), Cốc vũ (mưa rào, tốt cho lúa).
Mùa hạ
Lập hạ (bắt đầu mùa hè), Tiểu mãn (lúa đòng đòng), Mang chủng (chòm sao Tua Rua mọc), Hạ chí (giữa hè, ngày dài nhất năm ở Bắc bán cầu), Tiểu thử (nóng nhẹ), Đại thử (nóng gay gắt).
Mùa thu
Lập thu (bắt đầu mùa thu), Xử thử (mưa ngâu, hết nóng), Bạch lộ (nắng nhạt, sương trắng), Thu phân (giữa thu, ngày đêm bằng nhau), Hàn lộ (mát mẻ), Sương giáng (sương mù xuất hiện).
Mùa đông
Lập đông (bắt đầu mùa đông), Tiểu tuyết (tuyết xuất hiện ở phương Bắc), Đại tuyết (tuyết dày), Đông chí (giữa đông, đêm dài nhất năm), Tiểu hàn (rét nhẹ), Đại hàn (rét đậm).
Tiết khí và lịch âm Việt Nam
Lịch âm Việt Nam là lịch âm dương: tháng tính theo Mặt Trăng nhưng năm vẫn phải khớp với mùa. Tiết khí chính là “cầu nối” giữa hai chu kỳ đó. Trong 24 tiết, 12 tiết xen kẽ được gọi là “trung khí” (Vũ thủy, Xuân phân, Cốc vũ, Tiểu mãn, Hạ chí…). Tháng âm lịch nào không chứa trung khí sẽ được chọn làm tháng nhuận – đây là quy tắc đặt tháng nhuận trong lịch âm. Ngoài ra, ngày Đông chí luôn nằm trong tháng 11 âm lịch.
Trong tử vi và lịch pháp, tháng tiết khí còn được dùng để xác định can chi của tháng: tháng Dần bắt đầu từ Lập xuân, tháng Mão từ Kinh trập… Vì thế, một số phương pháp coi Lập xuân là mốc đổi năm can chi thay vì mùng 1 Tết.
Ứng dụng của tiết khí trong đời sống
- Nông nghiệp: nhà nông xưa dựa vào tiết khí để gieo trồng, thu hoạch: “Thanh minh trong tiết tháng ba”, “Mang chủng gieo mạ”.
- Phong tục: tiết Thanh minh là dịp tảo mộ, sửa sang phần mộ tổ tiên; Đông chí ở nhiều nơi có tục ăn chè trôi nước.
- Sức khỏe: y học cổ truyền khuyên điều chỉnh ăn uống, sinh hoạt theo tiết khí, như giữ ấm khi vào Tiểu hàn, Đại hàn.
- Xem ngày: ngày Tứ ly (trước Xuân phân, Hạ chí, Thu phân, Đông chí một ngày) và Tứ tuyệt (trước Lập xuân, Lập hạ, Lập thu, Lập đông một ngày) thường được kiêng khi làm việc lớn; bạn có thể kiểm tra bằng xem ngày tốt xấu.
Xem thêm các ngày lễ âm lịch trong năm và đổi lịch âm dương để kết hợp với lịch tiết khí khi lên kế hoạch.
Ví dụ: một số tiết khí năm 2026
Theo giờ Việt Nam, năm 2026 có các mốc tiết khí tiêu biểu:
- Lập xuân: 02:54 ngày 04/02/2026 – sớm gần hai tuần so với Tết Bính Ngọ (17/02/2026).
- Thanh minh: 01:27 ngày 05/04/2026 – thời điểm nhiều gia đình đi tảo mộ.
- Hạ chí: 15:19 ngày 21/06/2026 – ngày dài nhất năm ở Bắc bán cầu.
- Thu phân: 07:08 ngày 23/09/2026 – ngày và đêm dài gần bằng nhau.
- Đông chí: 03:48 ngày 22/12/2026 – đêm dài nhất năm.
Có thể thấy tiết khí khá ổn định trên lịch dương: Thanh minh luôn quanh ngày 4–5/4, Đông chí quanh 21–22/12. Ngược lại, trên lịch âm, ngày của các tiết này thay đổi đáng kể giữa các năm. Đây là lý do nhà nông xưa dùng tiết khí, chứ không dùng ngày âm lịch, để canh thời vụ.
Thời điểm tiết khí được tính theo thiên văn và mang tính tham khảo; có thể chênh lệch vài phút so với các nguồn dùng phương pháp tính khác.