Lục thập hoa giáp – nền tảng của lịch can chi
60 hoa giáp (Lục thập hoa giáp) là chu kỳ 60 năm được tạo ra bằng cách ghép lần lượt 10 thiên can với 12 địa chi. Mỗi năm mang một tên gọi như Giáp Tý, Ất Sửu, Bính Dần… và một mệnh ngũ hành nạp âm như Hải Trung Kim, Lư Trung Hỏa, Đại Lâm Mộc. Hết 60 năm, vòng can chi quay lại từ đầu, vì vậy người xưa gọi tuổi 61 là tuổi “hoàn giáp” hay “lục tuần”.
Hầu hết các phương pháp xem tuổi, xem ngày, phong thủy của người Việt đều bắt đầu từ can chi và mệnh nạp âm. Trang 60 hoa giáp của Lịch Âm 365 cung cấp bảng tra đầy đủ để bạn biết năm sinh của mình thuộc can chi nào, tuổi con gì, mệnh gì, từ đó dễ dàng sử dụng các công cụ xem tuổi khác.
Bảng tra cung cấp những thông tin gì?
- Can chi của năm: tên gọi đầy đủ như Canh Ngọ, Tân Mùi, kèm các năm dương lịch tương ứng qua ba chu kỳ (ví dụ 1930, 1990, 2050).
- Con giáp: địa chi trong tên năm cho biết tuổi con gì – Tý (Chuột), Sửu (Trâu), Dần (Hổ), Mão (Mèo), Thìn (Rồng), Tỵ (Rắn), Ngọ (Ngựa), Mùi (Dê), Thân (Khỉ), Dậu (Gà), Tuất (Chó), Hợi (Lợn).
- Mệnh ngũ hành nạp âm kèm nghĩa tiếng Việt (ví dụ Sơn Đầu Hỏa – lửa trên núi) và hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ; 30 mệnh, mỗi mệnh ứng với hai năm liên tiếp.
Cách sử dụng bảng 60 hoa giáp
- Xác định năm sinh âm lịch của bạn. Người sinh vào tháng 1 hoặc đầu tháng 2 dương lịch có thể vẫn thuộc năm âm trước; kiểm tra bằng đổi lịch âm dương.
- Tìm năm sinh trong bảng để biết can chi, con giáp và mệnh nạp âm.
- Ghi nhớ mệnh và can chi để dùng khi xem tuổi hợp, xem tuổi vợ chồng, chọn sim phong thủy hay màu sắc, con số may mắn.
Cách tự tính can chi của một năm
Tính thiên can
Lấy chữ số cuối của năm dương lịch: 0 – Canh, 1 – Tân, 2 – Nhâm, 3 – Quý, 4 – Giáp, 5 – Ất, 6 – Bính, 7 – Đinh, 8 – Mậu, 9 – Kỷ. Ví dụ năm 1990 có số cuối 0 nên thiên can là Canh.
Tính địa chi
Lấy năm dương lịch chia cho 12 và xem số dư: 0 – Thân, 1 – Dậu, 2 – Tuất, 3 – Hợi, 4 – Tý, 5 – Sửu, 6 – Dần, 7 – Mão, 8 – Thìn, 9 – Tỵ, 10 – Ngọ, 11 – Mùi. Ví dụ 1990 chia 12 dư 10 nên địa chi là Ngọ. Ghép lại, năm 1990 là năm Canh Ngọ.
Tính mệnh nạp âm
Mệnh nạp âm được xác định theo cặp can chi; mỗi mệnh dùng chung cho hai năm liền nhau (một năm dương, một năm âm). Ví dụ Giáp Tý và Ất Sửu cùng mệnh Hải Trung Kim; Canh Ngọ và Tân Mùi cùng mệnh Lộ Bàng Thổ. Cách nhanh nhất là tra bảng trên trang này.
Ý nghĩa của thiên can, địa chi và ngũ hành
- Thiên can gồm Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý, mỗi can gắn với một hành và tính âm dương. Các cặp can ngũ hợp như Giáp – Kỷ, Ất – Canh được coi là hòa hợp.
- Địa chi là 12 con giáp, dùng để tính tam hợp (Thân – Tý – Thìn, Dần – Ngọ – Tuất, Hợi – Mão – Mùi, Tỵ – Dậu – Sửu), lục hợp, lục xung, cũng như các hạn Tam Tai, Thái Tuế.
- Ngũ hành nạp âm gồm năm hành Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ với quy luật tương sinh, tương khắc – cơ sở để xét hợp mệnh trong hôn nhân, làm ăn, chọn màu sắc.
Ứng dụng của 60 hoa giáp trong đời sống
Ngoài việc gọi tên năm, can chi còn được dùng cho tháng, ngày và giờ trong lịch âm. Mỗi ngày trên lịch âm hôm nay đều có can chi riêng, là cơ sở để xác định ngày hoàng đạo, ngày xung tuổi, giờ tốt. Trong tử vi, tứ trụ (giờ, ngày, tháng, năm sinh) cũng được biểu diễn bằng can chi – bạn có thể xem cụ thể khi lập lá số tử vi.
Hiểu 60 hoa giáp giúp bạn đọc lịch vạn niên dễ dàng hơn và chủ động tra cứu các thông tin phong thủy cơ bản mà không phụ thuộc vào người khác.
30 mệnh nạp âm theo ngũ hành
Ba mươi mệnh nạp âm được chia đều cho năm hành, mỗi hành có sáu mệnh với hình tượng riêng:
- Kim: Hải Trung Kim, Kiếm Phong Kim, Bạch Lạp Kim, Sa Trung Kim, Kim Bạch Kim, Thoa Xuyến Kim.
- Mộc: Đại Lâm Mộc, Dương Liễu Mộc, Tùng Bách Mộc, Bình Địa Mộc, Tang Đố Mộc, Thạch Lựu Mộc.
- Thủy: Giản Hạ Thủy, Tuyền Trung Thủy, Trường Lưu Thủy, Thiên Hà Thủy, Đại Khê Thủy, Đại Hải Thủy.
- Hỏa: Lư Trung Hỏa, Sơn Đầu Hỏa, Tích Lịch Hỏa, Sơn Hạ Hỏa, Phú Đăng Hỏa, Thiên Thượng Hỏa.
- Thổ: Lộ Bàng Thổ, Thành Đầu Thổ, Ốc Thượng Thổ, Bích Thượng Thổ, Đại Trạch Thổ, Sa Trung Thổ.
Mỗi mệnh mang một hình ảnh gợi tả tính chất: Hải Trung Kim là vàng trong biển (tiềm ẩn, chưa lộ), Kiếm Phong Kim là vàng mũi kiếm (sắc bén), Đại Lâm Mộc là gỗ rừng già (vững chãi), Thiên Hà Thủy là nước trên trời (mưa, nuôi dưỡng), Thiên Thượng Hỏa là lửa trên trời (ánh mặt trời)… Trong phong thủy, có những trường hợp đặc biệt được xem là “khắc mà không khắc”, ví dụ Thiên Thượng Hỏa không sợ Thủy, Đại Hải Thủy không sợ Thổ, vì hình tượng của chúng quá lớn. Đây cũng là lý do khi xem tuổi, người ta nhìn cả tên mệnh nạp âm chứ không chỉ năm hành.
Thông tin can chi, mệnh nạp âm mang tính tham khảo theo lịch pháp truyền thống.